بررسی موفق ترین بازی رایانه ای که در طول چند دهه گذشته بیشترین آمار فروش را به خود اختصاص داده اند.
سال ها پیش زمانی که نام بازی های رایانه ای به میان می آمد بسیاری از حاضرین تنها به عنوان یک سرگرمی ساده به آن نگاه می کردند. این در حالی بود که طرفداران بازی های رایانه ای و کسانی که به نوعی در جریان ساخت بازی ها قرار داشتند به هیچ وجه با این دیدگاه موافق نبودند. سال ها گذشت و هر روز بازی های رایانه ای به مرور پیشرفت می کردند. پیشرفتی که با توجه به حضور فناوری و سخت افزارهای جدید جنبه جدیدی پیدا کرده و توانست به نوعی این دسته از سرگرمی را به عنوان هنر هشتم ثابت کند.
حضور عناوین جدیدی همچون ندای وظیفه در طول چند سال گذشته به قدری گسترده بود که آثار بزرگ هالیوودی همچون اوتار نیز از آن عقب مانده اند. شرایط توضیح داده شده در نهایت به این امر منتهی شد که در حال حاضر بازی های کامپیوتری نه تنها سرمایه بیشتری را به خود جذب می کنند بلکه در انتها درآمد به مراتب بیشتری از هالیوود را نیز به دست می آورند. صنعتی که در حال حاضر رتبه اول دنیای سرگرمی را به خود اختصاص داده است. در همین راستا این بار قصد داریم به بررسی تعدادی از سری بازی های پرفروش تاریخ بپردازیم که از نزدیک به سه دهه گذشته تاکنون توانسته اند فروش بسیار خوبی را تجربه کرده و شرایط را برای پیشرفت بازی های رایانه ای هموار کنند.
1- Super Mario Bros
نینتندو سال ها پیش از اینکه وارد صنعت بازی های رایانه ای شود، در زمینه تولید کارت های بازی فعالیت می کرد. در ادامه بعد از ساخت و عرضه اولین کنسول این شرکت با نام NES همه چیز برای شرکتی که به دنبال تغییر در دنیای مدرن بود، عوض شد. نینتندو به یکباره توانست زمینه فعالیتی خود را تغییر داده و در حال حاضر به عنوان یکی از برترین شرکت های حاضر در زمینه عرضه سخت افزار و بازی های رایانه ای شناخته شود. اگر دلایل موفقیت نینتندو در طول این سال ها را به بررسی کنیم مطمئنا به یک نام می رسیم.
سوپر ماریو تبدیل به دلیل شماره یک خرید کنسول های نینتندو شد. عنوانی که به برای اولین بار توسط شیگور و میاموتو ساخته شده و اکنون تبدیل به پرطرفدارترین بازی رایانه ای تمام تاریخ شده است. حتی اگر در کشورمان از هر کسی با هر سنی بپرسید مطمئنا برای یک بار هم که شده ماریو یا همان قارچ خور خودمان را تجربه کرده اند. اولین عنوان از این سری در سال 1985 برای NES عرضه شد.
این در حالی است که اگر آمار اعلام شده را تنها به عناوین مخصوص به این شخصیت که با نام سوپر ماریو شناخته می شوند، را مورد بررسی قرار دهیم با آماری معادل 275 میلیون نسخه روبرو می شویم. با توجه به اطلاعاتی که از سوی نینتندو به عنوان تولید کننده اصلی این سری اعلام شده به این نتیجه می رسیم که سری بازی های ماریو پرفروش ترین بازی رایانه ای تاریخ است.
با این حال نباید از یاد برد که یکی از دلایل اصلی این امر وجود تعداد زیادی بازی است که از نزدیک به 30 سال گذشته روی پلتفرم و کنسول های مختلف عرضه شده اند. در نهایت بایستی به این موضوع نیز اشاره کرد که ماریو تاکنون میزبان تعداد زیادی فیلم، انیمیشن و حتی مانگا (معادل کتاب های مصور در ژاپن) بوده که با اسباب بازی های متعددی همراه شده اند. در حال حاضر نینتندو مشغول به ساخت عنوانی جدید از سری با نام سوپر ماریو ورد سه بعدی است که به صورت انحصاری برای کنسول Wii U عرضه می شود. کنسولی که این روزها فروش خوبی ندارد.
2- GTA
گیمرهای نوجوان و جوان کشورمان مطمئنا سری بازی های GTA را به خوبی می شناسند. عنوانی که هر چند در طول سال های گذشته از سوی نهادهای مختلف در سرتاسر جهان مورد حمله قرار گرفته اما ذره ای از محبوبیتش کاسته نشده. بی شک یکی از بزرگترین آلمان هایی که با قرار گرفتن در قالب این سری باعث موفقیت آن شده، نوآوری و وجود آزادی عملی است که در هیچ عنوانی دیده نمی شود. چه آن زمان که دو قسمت اول سری به صورت دو بعدی تولید شده بودند و چه در حال حاضر که با گرافیکی خیره کننده قابلیت انجام هر کاری را در اختیار گیمر قرار می دهند، GTA در بالاترین سطح ممکن قرار داشته است.
استودیو بازی سازی راکستار در طول چند سال گذشت با عرضه عناوین مختلف از این سری برای کامپیوتر، کنسول های خانگی و دستی نه تنها موفقیت فراوانی را از لحاظ کیفی به دست آورده بلکه با استقبال خوبی از سوی گیمرها مواجه شده است. طبق آخرین آماری که مربوط به قسمت چهارم می شود، سری بازی GTA موفق شده فروشی معادل 125 میلیون نسخه را تجربه کند. جالب است بدانید که در سال 1997 میلادی با عرضه اولین قسمت از سری مسئولین راکستار با هزینه کردن مبلغی سعی بر این داشتند که بر ضد بازی خود تبلیغ کنند.
در نسل فعلی نیز راکستار تاکنون یک عنوان اصلی و دو قسمت جانبی را نیز برای اکس باکس 360، پلی استیشن 3 و کامپیوترهای خانگی عرضه کرده که هر کدام فروش فوق العاده ای را تجربه کرده اند. در نهایت بایستی به این موضوع اشاره کرد که پنجمین قسمت از سری طی دو هفته آینده عرضه شده و این پتانسیل را در اختیار دارد که سود فراوانی را روانه راکستار و T2 به عنوان ناشر بازی کند.
3- Call of Duty
امروزه برخلاف سال های دور که بازی های رایانه ای به عنوان یک صنعت، جدی گرفته نمی شدند، شاهد این هستیم که سری بازی های ندای وظیفه وضعیت را به طور کامل تغییر داده اند. شاید هیچ کس فکرش را هم نمی کرد که فیلم های هالیوودی با آن بودجه های سرسام آور در زیر سایه بازی های کامپیوتری قرار گیرند که از لحاظ هزینه ساخت به هیچ وجه قابل مقایسه با آنها نیستند.
به طور مثال در این زمینه می توان به ندای وظیفه: جنگ های مدرن 3 اشاره کرد. این نسخه از ندای وظیفه توانست در 24 ساعت ابتدایی به فروشی معادل 400 میلیون دلار دست پیدا کند. جالب است که در ادامه و با گذشت 16 روز ندای وظیفه بالاخره توانست رکورد دو فیلم اوتار و قسمت آخر هری پاتر را شکسته و فروشی بیش از یک میلیارد دلار را تجربه کند.
آمار اعلام شده تنها برای یک عنوان از این سری به خوبی نشان می دهد که موفقیت ندای وظیفه اتفاق نبوده. طبق آخرین اطلاعاتی که از سوی اکتیویژن به عنوان ناشر این عنوان منتشر شده، فروش کل سری در حدود 120 میلیون نسخه بوده. نکته مهم در رابطه با سری ندای وظیفه این است که عمده فروش این عنوان به کنسول ها و کامپیوترهای خانگی تعلق دارد.
در حال حاضر تنها شرکت EA است که سعی دارد با ندای وظیفه اکتیویژن رقابت کند. رقابتی که در سال های اخیر به صرف هزینه های چند ده میلیونی تنها برای تبلیغات منتهی شده است. با وجود موفقیت های چشمگیر ندای وظیفه اوضاع برای این سری در نسل آینده کنسول های خانگی کمی دشوار شده است. حضور رقبای جدی و البته پیشرفت کمس ری در نهایت پیش بینی ها را به این سمت سوق داده که ندای وظیفه حداقل امسال نمی تواند موفقیت های گذشته را تکرار کند. جدیدترین عنوان از این سری با نام ارواح در انتهای سال جاری میلادی برای کنسول های فعلی، نسل آینده و کامپیوترهای خانگی عرضه می شود.
4- Final Fantasy
داستان فاینال فانتزی شاید برای هیچ بازی رایانه ای تکرار نشود. در سال 1987 میلادی شرکت اسکوئر سافت وضعیت به شدت بدی را پشت سر می گذاشت. اکثر محصولات شرکت از لحاظ فروش عملکرد خوبی نداشته و اسکوئر سافت را به مرز تعطیلی رسانده بودند. هیرونوبو ساکاگوچی در این سال بازی را تحت عنوان فاینال فانتزی طراحی و آماده عرضه کرد. اسکوئر که هیچ امیدی برای ادامه فعالیت نداشت، نام این عنوان را به همین خاطر آخرین فانتزی قرار دارد. هیچ کس پیش بینی نمی کرد که فاینال فانتزی به موفقیت خاصی دست پیدا کند اما برخلاف این نظرات ساخته ساکاگاچوی به عنوان آخرین امید شرکت تبدیل به موفق ترین بازی آن روزها شد.
فروش فوق العاده فاینال فانتزی در نهایت شرایط را برای ساخت قسمت های بعدی و البته بهبود وضعیت اسکوئر سافت که در حال حاضر تحت عنوان اسکوئر انیکس شناخته می شود، فراهم کرد. امروزه این شرکت ژاپنی بعد از گذراندن شرایط بد دو دهه قبل توانسته به یکی از بزرگترین ناشرهای منطقه تبدیل شده و حتی اذستودیو مطرحی همچون آیداس در غرب را به طور کامل خریداری کند. از ماجرای شکل گیری فاینال فانتزی که بگذریم بایستی به ساختار و اطلاعات جزئی این عنوان بپردازیم.
همین موضوع یکی از دلایل اصلی فروش بالای این سری است. جالب است بدانید که تاکنون دو فیلم بلند سینمایی به صورت انیمیشن نیز از این سری ساخته شده اند که البته تنها یکی از آنها به داستان بازی ها ارتباط داشته است. مسئله دیگری که باعث شده این سری بعد از گذشت این سال ها و عرضه تعداد زیادی بازی هنوز هم طرفداران جدیدی را به سمت خود جذب کند. این است که هیچ کدام از قسمت های اصلی از لحاظ داستانی به یکدیگر ارتباط نداشته و کاملا مجزا هستند.
5- FIFA
شبیه ساز مسابقات فوتبال یکی از قدیمی ترین بازی های ورزشی است که با افزایش طرفداران مسابقات واقعی به مرور پیشرفت کرده است. اولین شرکتی که در زمینه ساخت فوتبال شروع به کار کرد، EA بود. این شرکت آمریکایی در تعطیلات کریسمس سال 1993 اولین قسمت از سری بازی های فیفا را به صورت جهانی عرضه کرد. عنوانی که از همان ابتدا با در اختیار داشتن تعداد زیادی از تیم های ملی و باشگاهی توانست طرفداران بسیاری پیدا کند. نکته ای که امروزه فیفا را به عنوان یکی از مدعیان پرفروش ترین بازی سال قرار داده، حضور همیشگی و البته پیشرفت آن بوده.
سازندگان بازی در استودیو داخلی EA با توجه به پیشرفت فناوری به این نکته دقت کرده اند که برای باقی نگه داشتن گیمرها در جبهه خود هر ساله بایستی فیفا را بیش از همیشه به فوتبال واقعی شبیه کنند. در همین راستا و بعد از نمایش های اولیه فیفا 14 برای نسل آینده کنسول های خانگی کاملا مشخص است که دیگر تفاوت آنچنانی میان این بازی رایانه ای و مسابقات واقعی فوتبال باقی نمانده.
امروزه با توجه به قابلیت بازی کردن فیفا به صورت چهار نفره از طریق یک کنسول این عنوان تبدیل به انتخاب شماره یک جمع های دوستانه شده است. عنوانی که با توجه به ماهیت فوتبال و تکراری نشدن آن هیچ وجه مخاطب های خود را از دست نمی دهد. تنها شاید روزی با پیشرفت بیشتر PES خریداران این عنوان به سمت شبیه ساز ژاپنی نتمایل پیدا کنند.
6- Need For Speed
کسانی که رانندگی با اتومبیل را تجربه کرده اند همگی اعتقاد دارند که انجام حرکت های نمایشی، رانندگی با سرعت بالا و نبود دغدغه نسبت به خسارت اتومبیل جذابیت هایی هستند که به این راحتی در اختیار هر کسی قرار نمی گیرند. در همین راستا بازی های رایانه ای سبک اتومبیل رانی جذابیت هایی را در اختیار گیمر قرار می دهند که شاید در دنیای واقعی دست نیافتنی باشند.
یکی از اولین عناوینی که سعی کرد به جای شبیه سازی دقیق لذت اشاره شده را به وجود آورد، (Need For Speed NFS) بود. شروع این سری به سال 1994 میلادی برمی گردد. در آن سال ها هر چند محدودیت های گرافیکی بسیاری در مقابل سازندگان قرار داشت اما EA توانست با استفاده درست از امکانات موجود عنوانی را روانه بازار کند که هنوز هم جذابیت خود را از دست نداده. از همان ابتدا تمرکز سازندگان روی این موضوع قرار داشت که گیمز را در قالبی کاملا متفاوت با رانندگی در واقعیت قرار دهند.
شرکت EA به عنوان یکی از بزرگترین ناشرهای دنیای بازی های رایانه ای چندی پیش اعلام کرد که اینس ری تاکنون 100 میلیون نسخه فروش داشته است. همین موضوع به خوبی نشان می دهد که هر چند تعداد زیادی بازی از این سری برای پلتفرم های متعدد عرضه شده اما همچنان NFS توانسته با فراز و نشیب های بسیار مخاطب خود را حفظ کند. مخاطبی که هر سال منتظر عرضه یکی از عناوین سری با بالاترین سطح کیفی ممکن است. نکته قابل توجه این است که فروش اینچنینی NFS تنها مربوط به بازار عناوین آرکید می شود. در مقابل بازی های اینچنینی شبیه سازهای واقعی اتومبیل رانی نیز قرار دارند که دارای طرفداران خاص خود هستند.
7- Sonic
سگا یکی دیگر از شرکت هایی بود که سال ها پیش نتوانست در مقابل رقبایی همچون سونی و نینتندو ایستادگی کند. هر چند سگا بعد از شکست تجاری دریمکست از دنیای سخت افزار کناره گیری کرد اما همچنان به عنوان یکی از ناشران بزرگ صنعت بازی های رایانه ای حضور دارد. اگر دلایل موفقیت سگا در ابتدای کار خود و زمان عرضه کنسول سگا جنسیس (مگادرایو) را بررسی کنیم با نام سونیک روبرو می شویم.
سونیک شخصیتی بود که تنها به یک دلیل که چیزی جز رقابت با ماریو نبود، شکل گرفت. بر خلاف ماریو که کند بود، سونیک با سرعت بالا و پرش های بلند در نقطه مقابل شخصیت محبوب نینتندو قرار گرفته و به سرعت محبوب شد. جذابیت های بصری عناوین مرتبط با سونیک در آن سال ها و البته طراحی خوبی بازی این سری را به رقیب شماره یک سوپر ماریو تبدیل کرد. با اینحال این رقابت برای مدت زیادی طول نکشید. تغییرات متعدد در ساختار بازی و الگوگیری نامنساب از ماریوهای سه بعدی در نهایت محبوبیت سونیک به عنوان یک بازی خوب را کاهش داده و سگا را وارد فاز جدیدی کرد. فازی که در نهایت با شکست دریمکست به انتها رسید.
در همین راستا اعلام شده که تاکنون بیش از 85 میلیون نسخه از سری بازی های سونیک به فروش رسیده است. جالب است که سود به دست آمده از فروش این عناوین تنها به بازی های ارتباط پیدا می کند که سونیک در آنها شخصیت اصلی بوده. سگا در کنار فروش بازی های رایانه ای انیمیشن ها و اسباب بازی های بسیاری را با محوریت این خارپشت آبی به فروش رسانده. در نهایت بایستی به این موضوع اشاره کرد که جدیدترین عنوان از سری بازی های سونیک با نام دنیای گمشده طی ماه های آینده برای کنسول های 3DS و Wii U عرضه می شوند که هر دو متعلق به نینتندو هستند.
8- Pro Evolution Soccer
تنها شبیه ساز ورزش که می تواند دو عنوان مختلف را در لیست پرفروش ترین بازی های تمام تاریخ قرار دهد، فوتبال است. برخلاف فیفا که کار خود از کنسول های قدیمی همچون سگا جنسیس با گرافیک دو بعدی شروع کرد، کونامی کحمی دیرتر و در سال 1996 میلادی با یک بازی کاملا سه بعدی و به صورت انحصاری برای پلی استیشن وارد رقابت با فیفا شد. در ابتدای کار با توجه به اختصاص عمده بازار عناوین اینچنینی به فیفا کونامی ریسک نکرده و بازی خود را تنها در ژاپن و با تیم های باشگاهی این کشور عرضه کرد. برخلاف انتظارات استقبال خوبی از Winning Eleven به عمل آمده و کونامی به سرعت و بعد از گذشت یک سال نسخه بین المللی بازی با حضور تیم های ملی مطرح جهان را آماده کرد.
اینجا بود که یکی از سخت ترین و طولانی ترین رقابت های موجود در دنیای بازی های رایانه ای شکل گرفت. در ادامه کار کونامی نسخه های مختلف بازی را عرضه کرد و در نهایت بعد از گذشت چند سال تصمیم گرفت که نام بازی را در خارج از ژاپن به PES تغییر دهد. جالب است که اکثر گیمرهای کشورمان این سری را با Winning Eleven 3 می شناسند که مربوط به سال 1998 میلادی می شد.
همین مسئله در کنار خریداری نکردن لایسنس بسیاری از تیم های باشگاهی ملی فروش بازی را کاهش داده و باعث شده که تا انتهای سال 2012 میلادی این سری 81 میلیون نسخه فروش کند. بایستی دید در آینده کونامی چه برنامه هایی را برای از بین بردن فاصله به وجود آمده و البته بازگرداندن طرفداران PES به این سری در نظر دارد. نکته قابل توجه این است که PES4 طبق آخرین اطلاعات رسمی برای کنسول های نسل بعد عرضه نشده و به وسیله موتور گرافیکی جدید Fox ساخته می شوند که توسط استودیو کوجیما پروداکشن طراحی شده است.
9- Resident Evil
ژانر ترس در دنیای بازی های رایانه ای با نام رزیدنت اویل شناخته می شود هر چند قبل از عرضه اولین قسمت از این سری در سال 1996 میلادی بازی های دیگری نیز در ژانر ترس عرضه شده بودند اما این ساخته کپکام بود که با توجه مناسب به المان های ژانر و استفاده از آنها در محصولی با کیفیت به محبوبیت بالایی دست پیدا کرد. رزیدنت در همان ابتدا و به عنوان بازی جدید توانست فروش فوق العاده ای را تجربه کند. در ادامه نیز کپکام با دیدن موفقیت سری بلافاصله مراحل ساخت قسمت دوم به کارگردانی هیدکی کامیا را شروع کرد.
فروش خوب سری همینطور ادامه داشت تا اینکه برای بار دیگر نوبت به شینجی میکامی خالق سری و قسمت چهارم رسید. میکامی با ایجاد تغییرات اساسی در گیم پلی سری و البته ایجاد جلوه های گرافیکی و سینمایی فوق العاده به یکباره رزیدنت اویل را وارد مراحله جدیدی کرد.
فروش فوق العاده قسمت چهارم روی گیم کیوب و پلی استیشن 4 مسئولین کپکام را قانع کرد که به ریشه های سری بازنگشته و عناوین بعدی را نیز به همین شکل طراحی کنند. در ادامه و با خروج سازندگان قدیمی سری همچون میکامی و کامیا تیمی جدید مراحل ساخت قسمت پنجم را شروع کرده و در نهایت این عنوان برای پلتفرم های نسل حاضر عرضه شدند. هر چند رزیدنت اویل 5 در زمینه کیفی به هیچ وجه نتوانست موفقیت گذشته را تکرار کند اما باز هم فروش خوبی داشت.
در نهایت نیز چند ماه پیش ششمین عنوان اصلی از این سری عرضه شد که سعی داشت فرمول سابق را با صحنه های سینمایی پیش تر پیاده سازی کند اما در انجام درست همین کار نیز موفق ظاهر نشد. رزیدنت اویل 6 از نظر کیفی و تجاری شکست خورده و در حال حاضر آینده سری را در هاله ای از ابهام فرو برده است.
با وجود تمام ماجراهای اشاره شده این سری تاکنون 56 میلیون نسخه فروش داشته که برای عنوانی در ژانر ترس بی شک فوق العاده است. چندی پیش شایعاتی منتشر شد که کپکام قصد دارد هفتمین قسمت از این سری را برای نسل آینده با تغییرات اساسی آماده کند. عنوانی که بسیاری انتظار دارند بعد از شکست های اخیر به ریشه های سری بازگردد.
10- Halo
آخرین عنوان حاضر در این لیست به نوعی تنها عنوان انحصاری مایکروسافت در طول دو نسل گذشته است که همواره در بالاترین سطح کیفی ممکن قرار داشته و طرفداران بسیاری را نیز در اختیار دارد. هیلو عنوانی است که با عرضه در سال 2001 میلادی به نوعی جدیدترین عضو در فهرست پرفروش ترین سری بازی های تاریخ است. با وجود موفقیت Gears of War در نسل فعلی باز هم هیلو محبوبیت خود را حفظ کرده و توانسته به عنوان پرفروش ترین بازتی انحصاری مایکروسافت و البته کنسول ها در دو نسل اخیر ظاهر شود.
یکی از نکاتی که مطمئنا تاثیر به سزایی در موفقیت هیلو داشته قسمت چند نفره آنلاین است. زمانی که قسمت اول هیلو در سال 2001 میلادی عرضه شد، بازی به صورت آنلاین روی کنسول های خانگی معنایی نداشت. هیلو در آن زمان با تکیه بر شکبه لایو توانست این قسمت از بازی ها که تنها به کامپیوترها اختصاص داشتند را وارد کنسول ها کنند.
با اینحال نکته اشاره شده تنها عامل موفقیت هیلو نبوده. استفاده از داستانی گسترده، دنیایی غنی و گیم پلی روان از جمله دیگر مواردی بودند که همواره به عنوان نقاط مثبت سری بازی های هیلو شناخته می شدند. تاکنون چهار عنوان اصلی و دو عنوان فرعی برای پلتفرم های مایکروسافت از این سری عرضه شده اند که هر کدام فروش بسیار خوبی داشته اند.
چندی پیش از سوی مایکروسافت به صورت رسمی اعلام شد که فروش کلی سری 50 میلیون نسخه بوده. با در نظر گرفتن این عدد بایستی به این موضوع اشاره کرد که هیلو تنها عنوان اکشن و انحصاری کنسول هاست که در لیست پرفروش ترین بازی های تاریخ قرار می گیرد.
طی نمایشگاه E3 امسال مایکروسافت در کنفرانس مطبوعاتی خود عنوانی جدید از این سری را به صورت ناقص معرفی کرد که قرار است به صورت انحصاری برای کنسول اکس باکس وان عرضه شود. اشاره به این موضوع نیز خالی از لطف نیست که بعد از به اتمام رسیدن مراحل ساخت هیلو ریچ سازندگان اصلی بازی در استودیو بانجی از مایکروسافت و هیلو جدا شده و بعد از آن مراحل ساخت بازی برعهده استودیو 343 قرار گرفت که به صورت داخلی در مایکروسافت مشغول به کار است.
برخی از امكانات مرورگر قدرتمند موزیلا فایرفاکس:
برای دانلود نسخه فارسی اینجا را کلیک کنید
مهندس حسین صفدران